Μέρες τώρα αναζητούσα πληροφορίεςσχετικές με το θέμα της φιλίας, πώς εξελίσσεται στα διάφορα ηλικιακά στάδια, ποιες οι προϋποθέσεις ανάπτυξήςτης, ποιοι οι τρόποι διατήρησης και ανανέωσής των σχέσεων μεταξύ φίλων κι όλα αυτά αγνοώντας ότι, όπως όλα τα ζητήματα «καρδιάς» έτσι και αυτό δε χρειάζεται προφάσεις και σχεδιασμούς αλλά ειλικρινή διάθεση και μη υστερόβουλη πρόθεση.
Τι σημαίνει όμως ο όρος φιλία; Ποιο είναι το νόημα αυτής της σχέσης; Σαφώς έχουν δοθεί πολλών ειδών απαντήσεις επί του θέματος , όμως ποτέ μας δεν έχουμε λάβει μια επαρκή , ισχυρή απάντηση και αυτό γιατί η φιλία αποτελεί ένα αμάλγαμα πολύπλοκων συναισθημάτων τα οποία δεν είναι πάντα δυνατόν να περιγραφούν με λέξεις. Ίσως ορισμένοι να μην είμαστε καν σε θέση να συνειδητοποιήσουμε το βαθύτερο και ουσιαστικότερο στους ανθρώπινους δεσμούς, αλλά αρκούμαστε στην ευκαιριακή ικανοποίηση που μπορεί να προσφέρει η «κοινωνική αλληλεπίδραση» με ή χωρίς αντάλλαγμα.
Ο ψυχοπαιδαγωγικός χαρακτήρας του συγκεκριμένου ιστολογιου ίσως να μην επιτρέπει σημαντικές παρεκκλίσεις πορειών… πώς όμως να μείνεις αμέτοχος κι ανεπηρέαστος όταν η ιδέα που πιστά, ίσως τυφλά ακολουθούσες σε προδίδει κάποια στιγμή, είτε από δικά σου σφάλματα, είτε άλλων. Όχι, δεν πρόκειται να κρίνω κανέναν, ούτε πρόθεση κατηγορίας έχω. Άλλωστε, το πώς αντιμετωπίζει κάποιος τους φίλους του είναι απόρροια πολλών συνισταμένων των οποίων γνώση συνήθως δεν λαμβάνουμε και που αν γνωρίζαμε ίσως αλλάζαμε την οπτική μας.
Θα μιλήσω λοιπόν για το πώς εγώ αντιλαμβάνομαι τη φιλία και αν οι οπτικές μας συγκλίνουν, θα έχουμε να λέμε ότι έστω κάτι κοινό υπάρχει μεταξύ μας, μια κοινή αφετηρία για να μοιραστούμε ένα δέσιμο που στηρίζεται στην αμοιβαία κατανόηση, το σεβασμό και αναμφίβολα την αγάπη. Η φιλία λοιπόν δεν είναι « κοινωνική διασύνδεση» που την χρησιμοποιούμε κάθε φορά που προκύπτει ανάγκη, ούτε όμως και «παρέα» που σήμερα είναι και αύριο όχι. Είμαι φίλος σου για να μοιραστώ μαζί σου την ίδια τη ζωή, τις χαρές της αλλά και τις λύπες της, τις ευχάριστες στιγμές αλλά και τις περιόδους θλίψης ή δυσκολίας που αναμφίβολα και νομοτελειακά θα προκύψουν. Είμαι φίλος σου για να σου λέω την αλήθεια, ακόμα κι αν αυτή σε πονάει ,αν πιστεύω ότι έχεις παρεκτραπεί, όμως θα σεβαστώ αμέριστα τις επιλογές σου ακόμα κι αν διαφωνώ και θα σε στηρίξω για να πραγματοποιήσεις τα όνειρά σου. Είμαι φίλος σου σημαίνεισ’ αγαπώ γι’ αυτό που είσαι και θέλω να σ’ αγαπάνε κι άλλοι για να νιώθεις πάντα δυνατός. Και όταν μιλάω για αγάπη δεν εννοώ τίποτε παραπάνω από την αποκάλυψη και μόνο του μυστηρίου της, το «βάθεμα του πνεύματος και της ψυχής » που θα επέλθει από την αλληλεπίδρασή μας.
Σίγουρα η δημιουργία, η διατήρηση και η ενδυνάμωση των φιλικών σχέσεων δεν είναι εύκολη υπόθεση κι αυτό γιατί είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη η διαδικασία κατανόησης της δυναμικής τους. Μια φιλία δεν μπορεί να δημιουργηθεί από τη μια στιγμή στην άλλη. Χρειάζεται χρόνος και προσπάθεια για να αναπτυχθεί αμοιβαία εμπιστοσύνη. Και αν αυτό φαίνεται δύσκολοεξαιτίας των απαιτήσεων που η καθημερινότητα προβάλλει, είναιγια να υποδηλώσει τη σημασία που πρέπει να προσδώσουμε. Είμαι φίλος σου σημαίνει μοιράζομαι, ζω το χρόνο μου μαζί σου δημιουργικά ίσως και ευχάριστα, δε θεωρώ την επαφή μας χαμένη ώρα. Αν σε θέλω δίπλα μου, φίλο μου, να μου συμπαραστέκεσαι, να εκπληρώνεις τις ανάγκες μου και όχι να γεμίζεις απλώς τα κενά μου, τότε σε διεκδικώ, προσπαθώγια τη σχέση μας όσο χρειάζεται, όσο ψυχοφθόρο κι αν είναι και δε σε θεωρώ δεδομένο. Κι αν τελικά κερδίσω την εμπιστοσύνη σου και φανώ αντάξιος των προσδοκιών σου, τότε μαζί θα μοιραζόμαστε συναισθήματα μοναδικά, ακόμα και στις πιο ασήμαντες αφορμές μας, γιατί η καρδιά αρκείται στο ελάχιστο για να είναι γεμάτη, ζωντανή κι ευτυχισμένη.
Την παρούσα μου λοιπόν ανάρτηση και το τραγούδι που τη συνοδεύει θα ήθελα να τα αφιερώσω σε κάποιους ανθρώπους της ζωής μου, σ’ αυτούς που λόγω επιφυλακτικότητας, ιδιοσυγκρασίας ή πεποίθησης δεν προσπάθησαν και δεν «πάλεψαν» για την ενίσχυση του φιλικού μας δεσίματος, αλλά αρκέστηκαν στην επιφανειακή, ευκαιριακή ίσως και σπάνια αλληλεπίδρασή μας. Τους ευχαριστώ, γιατί μου έμαθαν πως το συναισθηματικό δέσιμο πρέπει να είναι ανάλογο των παρεχόμενων ενεργειών για να μην βγαίνει αρνητικό το ισοζύγιο. Όμως τα αφιερώνω και σε εκείνους που δε φάνηκα αντάξια των προσδοκιών τους απογοητεύοντάς τους. Τους είμαι ευγνώμων που μου έδωσαν την ευκαιρία επανόρθωσηςκαι επαναπροσδιορισμού των σχέσεών μας, και τους υπόσχομαι ότι θα ξανακερδίσω την εμπιστοσύνη τους εμπράκτως και με όσο ψυχικό κόστος απαιτείται. Σας ευχαριστώ και σας το χρωστάω, γιατί είναι που αύριο ίσως είναι και κάτι ακόμα, αλλά και τίποτα να μην είναι, θα είναι το αύριο και θέλω να είστε εδώ πάντα και για πάντα…
Αμφιλεγόμενο θέμα το παραμύθιγια την παιδαγωγική του κυρίως αξία σεδιεθνές επίπεδο. Οι θέσεις και οι αμφισβητήσεις ξεκινούν από την αρχαιότητα καισυνεχίζονται με περιόδους έξαρσης και εφησυχασμού. Οι αντιρρήσεις εντοπίζονται κυρίως στις ρεαλιστικές και επομένως σκληρές περιγραφές που εμπεριέχουν ορισμένα παραμύθια και δημιουργούνφοβίες και άγχη στο παιδί που ενδέχεται να το συνοδεύουν σε όλη τη μετέπειτα ζωή του. Κατηγορούνται επίσης για την παρουσίαση παραμορφωτικών εικόνων του κόσμου που αποπροσανατολίζουν από την πραγματικότητα της ζωής δημιουργώντας ένα ουτοπικό περιβάλλον .
Όλες αυτές οι αντιρρήσεις μπορεί να έχουν βάση και είναι πιθανόν να λειτουργούν οι επιδράσεις στις οποίες αναφέρονται , δεν μπορούν να έχουν όμως γενική ισχύ, γιατί η συνάντηση και η επαφή του παιδιού με το παραμύθι είναι ταυτόσημη με την απόκτηση εμπειριών του κόσμου ακόμα κι αν αυτές οι εμπειρίες δεν αποκτώνται με άμεσα ρεαλιστικά μηνύματα, εμπεριέχουν όμως όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη.
Το παραμύθι μπορεί να δίνει μια μυθική εικόνα του κόσμου, στο μυθικό όμως αυτό «κοσμοείδωλο» ένας στοιχειώδης και αμετακίνητος κώδικαςσυμπεριφοράς εισάγει το παιδί στην πραγματικότητα. Ακολουθώντας σε όλη τη διαδρομή τον ήρωα , βιώνει τον αγώνα του για το δίκαιο , την ομορφιά, την ελευθερία, την αγάπη και οδηγείται στην κάθαρση και την απελευθέρωσή του και μέσα από αυτή τη διαδρομή κερδίζει περισσότερο θάρρος , αισιοδοξία για το μέλλον , αυτοπεποίθηση , αντιστάσεις στο κακό, στο άδικο, το άσχημο.
Η βιωματική επαφή του παιδιού με το παραμύθι δύναται να το βοηθήσει να αναπτύξει τη φαντασία του , να δυναμώσει την κριτική του ικανότητα, να τροποποιήσει προς το καλύτερο τη συμπεριφορά του , να το ευαισθητοποιήσει αβίαστα απέναντι σε υψηλές αξίες όπως αυτές της ελευθερίας και της δικαιοσύνης και ταυτόχρονα να το οδηγήσει στη διαδικασία να συνειδητοποιήσει την κοινωνική διαπάλη και να κοινωνικοποιηθεί κερδίζοντας έτσι την ομαλή ένταξή του στην ομάδα.
Δυστυχώς ο κόσμος στον οποίο μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά δεν είναι ο ιδανικός. Ίσως ποτέ να μην ήταν και ποτέ να μη γίνει , γιατί για τα παιδιά πάντα αναζητούμε το καλύτερο, το αμόλυντο, το απομακρυσμένο από κάθε είδους διαφθορά, η νοθεία. Και όλο αυτό για να είναι εκείνα προστατευμένα και ευτυχισμένα, αλλά ταυτόχρονα εγκλωβισμένα σε κάτι που είναι ολότελα ουτοπικό. Αγνοούμε εθελοτυφλώντας ότι είναι στη φύση του ανθρώπινου είδους να έρθει αντιμέτωπο με τα πάθη τα δικά του και της κοινωνίας για να μπορέσει να αναπτύξει άμυνες και να προσαρμοστεί στα δεδομένα της ζωής.
Δεν μπορούμε λοιπόν να κρυφτούμε απ’ τα παιδιά. Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα, όπως λέει και ο Διονύσης Σαββόπουλος… και αν ακόμα τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα», αυτά που επιλέγονται από του νου τα συρτάρια , ώστε να ξεγελούν τις ενοχές τις ριζωμένες πάνω στο έφορο έδαφος της χαμένης αθωότητας, έχουν πια γίνει έξη, τρόπος για να ξεφύγουμε από το διαρκές «κρυφτό», υπάρχει. Υπάρχει διέξοδος που θα οδηγήσει σε σημείο συνάντησης και θα γίνει τρόπος τα ανείπωτα να ειπωθούν, να υπερβούμε τα πρέπει και αγγίξουμε το είναι. Το παραμύθι σαν τεχνική και περιεχόμενο θα δώσει τη λύση στο αδιέξοδο και θα συνθέσει το «γνήσιο» μιας απάντησης. Μιας απάντησης που δε μπορεί να κρυφτεί , παρά μόνο πίσω από το δημιουργικό των ευρημάτων, των εμπνεύσεων, των διδαχών και των συμβολισμών… Γιατί το δημιουργικό κρυφτό είναι πάντοτε αποδεκτό από τα παιδιά που μπορεί « έτσι κι αλλιώς να τα ξέρουν όλα» ,ποτέ όμως δεν παύουν να θέλουν να τα ακούνε, γνήσια να επαναλαμβάνονται για να μην τα ξεχάσουν. Για να είναι πάντοτε βαθιά ριζωμένα πάνω στις «πρώτες στρώσεις» τους. Αυτές της αθωότητας...
Asi es la Cosa, Mafalda(1967) Dad: " My god! what's happening? Mafalda: " Nothing... I just don't want to be late for the first day of school."
Η έναρξη του σχολείου και οι πρώτες ημέρες φοίτησης σε αυτό αποτελούν σημαντικό και αδιαμφισβήτητο ορόσημο στη ζωή κάθε παιδιού. Οι μέρες αυτές σηματοδοτούνται από ενθουσιασμό, άγχος ακόμα και σύγχυση για το νέο δεδομένο ζωής , από ευχάριστα ή δυσάρεστα συναισθήματα και εμπειρίες ,που μπορούν τόσο να ενισχύσουν το αίσθημα αξιοσύνης του και την εμπιστοσύνη του σε πρόσωπα του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος, όσο και να δημιουργήσουν ψυχικά τραύματα και ανασφάλειες που θα το συνοδεύουν σε ένα μεγάλο μέρος της σχολικής του ή και όχι μόνο ζωής. Ο φόβος για το άγνωστο σε συνδυασμό με την παιδική φαντασία, που είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη σε αυτή την περίοδο της ζωής, μπορούν πολύ εύκολα να καταστρέψουντην ιεροτελεστία μετάβασης από έναν τρόπο ζωής πιο φιλικό για το παιδί ,σε μια καθημερινότητα γεμάτη κανονισμούς, πειθαρχία, προσαρμογή και απαιτήσεις.
Παρόλο που το «βάπτισμα» της απομάκρυνσης από το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον έχει ήδη επιτευχθεί από το νηπιαγωγείο , το αίσθημα του αποχωρισμού σε συνδυασμό με το φόβο για τον άγνωστο χώρο του δημοτικού σχολείουκαι όσων συνεπάγεται η φοίτηση σε αυτό, κάνει το παιδί ιδιαίτερα επιφυλακτικό και δημιουργεί συμπεριφορές που δεν αρμόζουν στην ηλικιακή ωριμότητά του! Είναι σύνηθες τις πρώτες ημέρες να παρατηρείται σε «πρωτάκια» αδικαιολόγητη επιθετικότητα, παλιμπαιδισμός και νευρικότητα. Ερωτήματα του τύπου: «θα με αποδεχτούν οι συμμαθητές μου;», «θα είναι καλή η δασκάλα μου;», «πώς θα μου συμπεριφέρονται τα μεγαλύτερα παιδιά;» στριφογυρίζουν στα παιδικό μυαλουδάκι και σε συνδυασμό με την προσδοκία της καλής επίδοσης που συνήθως εκφύεται και επιβάλλεταιαπό το γονεϊκό περιβάλλον φορτίζουν συναισθηματικά το παιδί κάνοντάς το να λειτουργεί σπασμωδικά και με αγχώδη τρόπο, έτσι παράπονα σωματοποιημένου άγχους ενδέχεται να κάνουν την εμφάνισή τους.
Η ομαλή ένταξη του παιδιού στο σχολείο και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τη φοίτησή του σε αυτό, είναι άρρηκτα συνδεδεμένες τόσο με τους χειρισμούς του γονεϊκού περιβάλλοντος επί του θέματος και την ευαισθητοποίηση και εξατομικευμένη προσέγγιση που θα μεθοδεύσει ο εκπαιδευτικός, όσο επίσης και με την συνεργασία και αλληλοκατανόηση των δύο εμπλεκομένων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει αντιληπτό από τους γονείς, ότι πολλές από τις αντιδράσεις του παιδιού κατά τη φάση του αποχωρισμού είναι καθόλα φυσιολογικές , ώστε να μπορέσουν να αποβάλλουν το δικό τους άγχος και να μην το μεταφέρουν στα παιδιά τους. Είναι γεγονός ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται την εκάστοτε συναισθηματική κατάσταση των γονέων και επηρεάζονται άμεσα από αυτή, με αποτέλεσμα να κάνουν την εμφάνισή τους ή να εντείνονται υποβόσκουσες και λανθάνουσες αρνητικές συμπεριφορές. Αρκεί λοιπόν οι γονείς να εμπιστευτούν την εμπειρία των δασκάλων που κάθε χρόνο έρχονται αντιμέτωποι με παρόμοιες προκλήσεις επίλυσης προβλημάτων και αντιμετώπισης ανάλογων συμπεριφορών.
Για τον κάθε γονιό το παιδί του είναι μοναδικό και ανεκτίμητο, αυτό όμως δε σημαίνει ότι πρέπει να «πνίξει» την προσωπικότητά του με την υπερπροστατευτικότητα, κάνοντάς το να αισθάνεται ανασφαλές και εκτεθειμένο σε απροσδιόριστους ίσως και επίπλαστους κινδύνους που μειώνουν δραματικά την αυτοεκτίμησή του και εντείνουν το άγχος του αποχωρισμού. Καταλυτικό ρόλο σε αυτό - όσο οδυνηρό και αν είναι- ενέχει η παραχώρηση πρωτοβουλιών και στοιχειώδους ανεξαρτησίας που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να συγχέεται με την ασυδοσία. Τα όρια που θέτονται στο παιδί πρέπει να είναι σαφώς διακριτά και κατανοητά από αυτό. Η «μετρημένη» αυτή στάση του γονεϊκού περιβάλλοντος θα βοηθήσει σημαντικά στην υιοθέτηση των σχολικών κανονισμών και κατά συνέπεια στην ομαλή ένταξη και ενσωμάτωση του παιδιού στη σχολική πραγματικότητα. Μια προετοιμασία επίσης του παιδιού για το τι πρόκειται να συναντήσει στο νέο κοινωνικό περιβάλλον που εισέρχεται , ίσως και κάποιες επισκέψεις αναγνωριστικής φύσεως στο σχολικό χώρο, θα βοηθούσαν ιδιαίτερα στη συναισθηματική αποφόρτισή του καθώς θα αποδεσμεύσουν την φαντασία του από εικόνες που ενδέχεται να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα και να γεμίσουν την παιδική ψυχή με ακατανόητες φοβίες.
Όσο σημαντικός όμως είναι ο ρόλος της προετοιμασίας του παιδιού από τους γονείς και το στενό οικογενειακό περιβάλλον στην ομαλή ένταξή του στο σχολείο, άλλο τόσο καθοριστικός παράγοντας στη διαδικασία ενσωμάτωσης, είναι και η στάση που θα υιοθετήσει ο εκάστοτε εκπαιδευτικός ως προς το παιδί και τις συμπεριφορές που εκδηλώνει. Όπως για κάθε γονιό το παιδί του είναι μοναδικό, έτσι και για το δάσκαλο κάθε παιδί αποτελεί μια διαφορετική, ξεχωριστή οντότητα που καθορίζεται από το οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικοοικονομικόπεριβάλλον από το οποίο προέρχεται. Έχει λοιπόν την ηθική υποχρέωση να εξομαλύνει τις ανισότητες που προκύπτουν και με επιστημονική σταθερότητα και ψυχική συμπάθεια να δημιουργήσει τις καλύτερες προϋποθέσεις ώστε να στεφθεί με επιτυχία κάθεεκπαιδευτική προσέγγιση.Στο πρόσωπο του εκπαιδευτικού το παιδάκι της πρώτης τάξης αντικατοπτρίζει εκείνα των γονιών του, γι’ αυτό και η προσκόλληση και η έντονη συναισθηματική εξάρτησή του με αυτό, ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα στην ομαλή ενσωμάτωσή του στο περιβάλλον του σχολείου. Ο δάσκαλος στηριζόμενος τόσο στην επιστημονική του κατάρτιση και την υπάρχουσα εμπειρία του όσο και στην ιδιαιτερότητα της ψυχοσύνθεσης του παιδιού , οφείλει να ασκήσει εξατομικευμένη προσέγγιση που θα το ενισχύσει ψυχοσυναισθηματικά και θα το ανεξαρτητοποιήσει από «συναισθηματικά στηρίγματα», ώστε να καταστεί δυνατό να αντιμετωπίσει τα νέα δεδομένα στη ζωή του, να οικειοποιηθεί νέες υγιείς συμπεριφορές, να αποκτήσει καινούργιους φίλους και να ενσωματωθεί σε νέους κοινωνικούς κύκλους.
Χριστούγεννα, μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης, που σηματοδοτεί μια νέα εποχή για ολόκληρη την ανθρωπότητα και συμβολίζει το μέγα γεγονός της ενανθρώπισης του Σωτήρα μας, Ιησού Χριστού.Η συνείδηση όλων μας έχει εμποτιστεί με εικόνεςπροσκυνήσεως της μεγάλης μητέρας, της Παναγίας που κρατάει στην αγκαλιά της Εκείνον που θα ξεπλύνει τις αμαρτίες, θα γλυκάνει τις σκληρές και άπονες καρδιές, θα χαρίσει ελπίδα στους ναυαγούς της ζωής και θα γίνει ζωντανό παράδειγμα της αυταπάρνησης και της θυσίας. Η νύχτα της 24 Δεκεμβρίου τυλίγεται με ένα πέπλο μυστηρίου, μια γλυκιά θαλπωρή και ζεστασιά κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πως κάτι μεγάλο και θεϊκό συντελείται. Ένα πρωτόφαντο λαμπερό αστέρι, ρίχνει τις ακτίνες τους πάνω από την ταπεινή σπηλιά, ενώ φωνές και ψαλμωδίες αγγελικές γλυκαίνουν την ατμόσφαιρα. Και το θείο θαύμα της ενανθρώπισης του θεού φαντάζει σαν λάμψη μέσα στο έρεβος της αμαρτίας.Έτσι γεννήθηκε ο Χριστός μας , χωρίς πολυτέλειες και μεγαλεία, ταπεινός και ασήμαντος σε μια φάτνη φτωχική και ταπεινή, για να διδάξει στην ανθρωπότητα ότιη ευτυχία δεν βρίσκεται στον υλικό πλούτο, στους τίτλους και στις θέσεις αλλά στην αγνή και άδολη ψυχή.
Κι αν τα Χριστούγεννα έχουν έντονο θρησκευτικό περιεχόμενο και προκαλούν συναισθήματα συγκίνησης, χαράς και αγαλλίασης, η Πρωτοχρονιά μας κάνει να ξεχνάμε για λίγο την ηλικία μας και να αισθανόμαστε παιδιά. Πολλές από τις ωραιότερες αναμνήσεις μας είναι συνδεδεμένες με την τελευταία νύχτα του χρόνου και την πρώτη ημέρα της νέας χρονιάς. Την ημέρα του Αγίου Βασιλείου έχουμε την προσμονή ενός ταπεινού και καλού Έλληνα αγίου με τα μαύρα γένια και το σκουρόχρωμο φθαρμένο ράσο, που έρχεται από την Καισάρεια της Καππαδοκίας για να ευλογήσει να σπιτικά μας και να πάρει το δικό του κομμάτι από τη βασιλόπιτα.
Για τα παιδιά βέβαια η εικόνα του Άγιου Βασίλη είναι κάπως διαφοροποιημένη . Ο ταπεινός γέροντας με τα μαύρα γένια και το σκουρόχρωμο ράσο μετουσιώνεται σε έναν ασπρομάλλη, καλοκάγαθο γεράκο που είναι προικισμένος με υπερφυσικές δυνάμεις καθώς μπορεί να κάνει το γύρο του κόσμου σε μία και μόνη νύχτα χωρίς να έχει καμία δυσκολία να βρίσκεται ταυτόχρονα σε αμέτρητα μέρη. Πάντα χαμογελαστός, σχίζει τον σκοτεινό, γκρίζο, χειμωνιάτικο ουρανό πάνω στο ιπτάμενο έλκηθρό τουπου το σέρνουν οχτώ ζωηρά ελάφια ή τάρανδοι. Αυτός είναι ο Father Christmas των Άγγλων, ο Santa Claus των Αμερικανών, ο Pere Noel των Γάλλων, ο Sinterklaas των Ολλανδών, ο Weinachsmamm των Γερμανών, ο Babbo Natale των Ιταλών, o Julemand των Σκανδιναβών, o Joulupukki των Φιλανδών, είναι με άλλα λόγια ο Άγιος Βασίλης των Ελλήνων. Ζει εδώ και εκατοντάδες χρόνια στον Βόρειο Πόλο. Έχει σκάψει το τεράστιο εργαστήρι του μέσα στο βουνό Korvatunturi, που μοιάζει από μακριά με τεράστιο αυτί, για να ακούει έτσι τις επιθυμίες των παιδιών, που φέρνει ο άνεμος από κάθε γωνιά της γης. Αναλαμβάνει να κάνει τα όνειρα των παιδιών πραγματικότητα, αγγίζοντας τις ψυχές τους με τον δικό του μαγικό τρόπο.
Για το κάθε παιδί ξεχωριστά και βάσει της ψυχοδυναμικής του εξέλιξης και κατάστασης, ο Άγιος Βασίλης θα έχει κάποιο μοναδικό νόημα, άλλες φορές ισχυρό κι άλλες πιο αδιάφορο. Αυτό εξαρτάται απόλυτα από τις ανάγκες του παιδιού να επενδύσει σε ένα μύθο κομμάτια του ψυχισμού του και ως εκ τούτου να τον χρησιμοποιήσει για να εκτονώσει, να εκφράσει και να φαντασιώσει πτυχές της εσωτερικότητάς του. Έχει ανάγκη να πιστεύει σε σύμβολα, μύθους ή τελετουργίες. Όλα αυτά τα στοιχεία εμπεριέχουν νοήματα, αρχές, συναισθηματικά και ψυχικά ερεθίσματα τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη. Στο βαθμό λοιπόν που ο Άγιος Βασίλης συμβολίζει την ελπίδα, την προσμονή, τη γενναιοδωρία, την ειρήνη, την αγάπη και τη ζεστασιά, την ισότητα απέναντι στο δικαίωμα να είμαστε ευτυχισμένοι, τότεείναι καλό, για όσο το έχουν ανάγκη και τους είναι χρήσιμο, να πιστεύουν στην ύπαρξή του.
Βέβαια, αξίες όπως αυτές της αγάπης, της γενναιοδωρίας, της ισότητας στην ευτυχία, καλλιεργούνται μέσα στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον των παιδιών και εξαρτώνται από τον τρόπο που οι ενήλικεςτις αντιλαμβάνονται, τις ερμηνεύουν και τις προβάλλουν . Με αυτόν τον τρόπο, ένας γονιός ευαίσθητος και τρυφερός θα παρουσιάσει τον Άγιο Βασίλη ίσως σαν έναν κοινωνικό αρωγό για όλα τα παιδάκια του κόσμου και θα εκμεταλλευτεί το μύθο για να διδάξει αξίες όπως το μοίρασμα, την ενσυναίσθηση, την αγάπη, την προσφορά. Κάποιος άλλος γονιός ενδεχομένως πιο κυνικός, ίσως να μη σταθεί σε αυτές τις πλευρές του μύθου, αντ’ αυτού, παρουσιάζει στο παιδί έναν κόσμο λιγότερο ονειρικό, ξεγυμνώνοντάς τον. Κάποιος δε τρίτος γονιός, θα μπορούσε να πει στο παιδί του πως ο Άγιος Βασίλης δεν θα του φέρει το παιχνίδι που ζήτησε γιατί δεν ήταν καλό παιδί και ως εκ τούτου να προβάλλει στην εικόνα του Άγιου Βασίλη έναν αυστηρό και τιμωρητικό γονιό. Εύλογα, όλες αυτές οι διαφορετικές ερμηνείες του ίδιου μύθου θα δημιουργήσουν και διαφορετικές εσωτερικές εικόνες γι’ αυτόν.
Πόσες φορές επίσης στο εκπαιδευτικό μας έργο κοντά στην περίοδο των Χριστουγέννωνέχουμε έρθει αντιμέτωποι με παιδικά ερωτήματα του τύπου: «Υπάρχει Άγιος Βασίλης κυρία;» ή «Τι ζητήσατε να σας φέρει ο Άγιος;» και πόσες φορές ακόμη έχουμε βρεθεί στο δίλλημα αν είναι σωστό να αποκρύπτουμε την αλήθεια από τα παιδιά αφήνοντας την φαντασία τους να καλπάσειή να αναφέρουμε την πραγματική ιστορία καταστρέφοντας το ονειρικό τους παραμύθι. Άλλες πάλι φορές και περισσότερο από εφησυχασμό και εξαιτίας τηςπροσωπική μας αναβλητικότητας ή ακόμη και ανευθυνότητας για ορισμένους, αφήνουμε τους μαθητές μας να αδημονούν για τον ερχομό του και καλλιεργούμε την ύπαρξη του μύθου.
Έχει αποδειχθεί ότι το γεγονός της εγκατάλειψης του μύθου του Άγιου Βασίλη είναι απόρροια της συναισθηματικής ωριμότητας του κάθε παιδιού και η οποία ποικίλλει ανάλογα με τα ερεθίσματα που δέχεται από το οικογενειακό κυρίως αλλά και το ευρύτερο περιβάλλον του. Αν διακρίνουμε ότι το παιδί έχει μια δυσκολία μεγαλώνοντας να διακρίνει το μύθο από την πραγματικότητα, ίσως αυτό να είναι ένα σημάδι ψυχικής καταπόνησης και ανισορροπίας. Το παιδί, σε υγιείς συνθήκες διαβίωσης, θα έρχεται σίγουρα σε επαφή με άλλα παιδιά που όλα θα έχουν μια διαφορετική αντίληψη για τον Άγιο Βασίλη και θα τη συζητούν μεταξύ τους. Μέσα από αυτήν την διαδικασία και όταν ένα παιδί θα είναι έτοιμο να αποεπενδύσει συναισθηματικά από τον εκάστοτε μύθο, τότε θα το κάνει.
Ίσως όμως να μην υπάρχει κατάλληλη ηλικία ή κατάλληλος τρόπος να καταρρίψει κανείς έναν μύθο. Ίσως οι μύθοι να αποτελούν εντέλει αποσπάσματα της ζωής και ταυτόχρονα δημιουργήματα της φαντασίας του κάθε ανθρώπου που θέλει να δραπετεύσει από τη μονοτονία και τη μελαγχολίαπου σφραγίζει την πεζή πραγματικότητά μας. Ίσως αποτελούν τοκαταφύγιο όσων επιθυμούν να διορθώσουν αδικίες και να επουλώσουν τραύματα πάσης φύσεως και μπορούν να ονειρεύονται ένα καλύτερο και λιγότερο ζοφερό κόσμο. Έναν κόσμο στον οποίο μπορεί να μην υπάρχουν απαραίτητα τα πλουσιοπάροχα δώρα, τα πολυτελή ενδύματα καιτα λουκούλλεια γεύματα αλλά σίγουρα υπάρχει η αγάπη, η ειρήνη, η ταπεινότητα, η ευτυχία και η εγκαρδιότητα. « Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία» λοιπόν και είναι στο χέρι μας να του επιτρέψουμε να έρθει και στην καρδιά μαςνα τη γεμίσει με το περίσσευμα της αγάπης και της ανθρωπιάς του.
